Index

Het feest van vandaag heet eigenlijk met een Griekse term "Epifanie", wat wij vertalen met "Openbaring des Heren". In het Romeinse Rijk, toen de christenen dit woord het eerst voor dit feest gingen gebruiken, had de term "epifanie" een bijzondere klank. Men sprak van de "epifanie" van de goden als men bijv. een oorlog glansrijk gewonnen had. De goden hadden zich dan machtig geopenbaard. En als de Romeinse keizer, die als een god beschouwd werd, een bezoek bracht aan een bepaalde stad, dan werd die gebeurtenis gevierd als de "epifanie" van de goddelijke keizer. "Epifanie" heeft dus te maken met machtvol verschijnen, zich machtig openbaren.
In het feest van vandaag viert de christenheid vanouds van de ene, eeuwige God in onze wereld en wel in Jezus Christus. In Jezus verschijnt God machtvol aan de wereld. In Jezus openbaart zich God. Zo verstaat de Kerk de profetie van Jesaja uit de eerste lezing: "de zon gaat over u op, Jeruzalem, de Heer gaat boven u op en zijn glorie is boven u verschenen. Volkeren komen af op uw licht, koningen op de luister van uw dageraad." En de middeleeuwse volksvroomheid heeft de wijzen uit het Oosten vereenzelvigd met de koningen uit de profetie en er in verband met de drie geschenken die Matteüs noemt, drie koningen van gemaakt, compleet met de kameel, die ook uit de profetie van Jesaja komt: "een zee van kamelen bedekt u."
Het gaat er vandaag om, dat God zich machtig openbaart in zijn mens-geworden Zoon Jezus Christus. En die openbaring wordt in de Kerk vanouds uitgedrukt gezien in drie gebeurtenissen uit het evangelie, zoals de magnificatantifoon uit het kerkelijk avondgebed van dit feest zegt: "Drie wonderen verlenen luister aan de heilige dag die wij vieren: heden leidde een ster de wijzen naar de kribbe; heden werd water in wijn veranderd op het bruiloftsfeest, heden wilde Christus door Johannes gedoopt worden om ons te redden." Drie gebeurtenissen waarin God zich openbaart: het bezoek van de wijzen waardoor Hij zich in een ster aan de heidenen openbaart; de bruiloft van Kana waarvan het evangelie zegt: "zo openbaarde Jezus zijn heerlijkheid"; en de doop in de Jordaan, waarbij de hemel zich opent en God zegt: "Dit is mijn welbeminde Zoon".
Gods epifanie, Gods openbaring is zijn Zoon is machtig, maar tegelijk niet overweldigend, zodat niemand er meer onderuit zou kunnen. God verschijnt op eigen wijze, de vrijheid van de mens respecterend. Hij wil immers geloof en liefde. Laten we maar eens kijken naar de drie gebeurtenissen van deze dag en hoe dat doorgaat in onze tijd.
Allereerst heidense wijzen huldigen het Christuskind. De wereld gaat eraan voorbij. De keizer in Rome merkt er niets van. Herodes huichelt alleen belangstelling. De schriftgeleerden bladeren gewichtig in hun boeken en geven geleerde antwoorden, maar Gods openbaring begrijpen ze niet. Maar ondertussen gebeurt het wonder wel dat mensen op reis gaan om het Kind te aanbidden. De echte wijzen verstaan het teken van de ster. Zo gebeurt het nog. De wereld wil God vaak niet zien. Ze vertrouwt op haar eigen macht. Maar in die wereld zijn er ook talloze mensen, de echte wijzen, die op hun knieën vallen en Christus aanbidden. En in al die mensen bewijst God zijn macht. Hij maakt hen anders. Hij redt en verlost hen.
Jezus wordt gedoopt in de Jordaan in de rij van de zondaars. Hij baart geen opzien. Hij gaat staan aan de kant van de zwakken. Hij wil de armen, de zondaars opheffen uit het stof en ze maken tot kinderen van God. Zo verschijnt God ook aan ons: machtvol heeft Hij in Christus onze zonden vergeven in de doop en ons tot zijn kinderen aangenomen en Hij staat klaar om ons steeds weer te vergeven in het sacrament van de biecht.
Jezus verandert water in wijn op de bruiloft van Kana. Hij zorgt ervoor dat het feest kan doorgaan. Zo werkt Gods macht nog steeds. Zo vormt HIj het huwelijk van gedoopte mensen om tot een sacrament van heil. Zo verandert Hij dagelijks brood en wijn in spijs en drank van eeuwig leven en richt Hij in de wereld reeds het bruiloftsmaal van het eeuwige leven aan. Zo geschiedt ook nu Gods openbaring in Christus, zijn Epifanie in de tekenen van brood en wijn. Alleen de ware wijzen zien het en knielen neer. De Herodessen van de wereld gaan er achteloos aan voorbij.
Zo vieren wij Epifanie en erkennen Gods glorie in Jezus, in de vergeving der zonden, in ons genadeleven, in de eucharistie, in de Kerk. Zo werkt Hij machtig onder ons, totdat Hij eenmaal, op het einde der tijden, in volle glorie en definitief zal verschijnen. Dat is de definitieve, onontkoombare Epifanie en dan zal de wijsheid van hen openbaar worden, die Gods verschijnen in de tijd hebben erkend, die voor Christus op de knieën zijn gegaan en Hem in hun levenskeuze en concrete manier van leven hulde hebben gebracht. Amen.